6 Maddede Nükleer Enerji Nedir?

Dünyanın en önemli enerji kaynaklarından biri olsa da nükleer enerji nedir sorusu hala hakkında pek çok araştırma yapılan konular arasında yer almakta. Dünya genelinde sürekli olarak artış gösteren enerji talebi ve enerji üretimi konusunda büyümekte olan ülkeler tarafından geliştirilen bazı önemli projeler, nükleer enerjinin popülerliğini...

48 0

Dünyanın en önemli enerji kaynaklarından biri olsa da nükleer enerji nedir sorusu hala hakkında pek çok araştırma yapılan konular arasında yer almakta. Dünya genelinde sürekli olarak artış gösteren enerji talebi ve enerji üretimi konusunda büyümekte olan ülkeler tarafından geliştirilen bazı önemli projeler, nükleer enerjinin popülerliğini sürdürmesine neden oluyor.

Peki nükleer enerji nedir? Nükleer enerji kaynakları nelerdir ve bu enerji türü hangi alanlarda kullanılabilir? Nükleer enerji yararlı mıdır? Varsa ne gibi zararları vardır? Tüm bu sorularınızı, enerjiye dair haberleri ve gelişmeleri ele alan Enerjimag olarak içeriğimizde sizler için yanıtlıyoruz.

geniş bir araziye kurulmuş nükleer güç santrali

Nükleer Enerji Nedir?

Nükleer enerji nedir sorusunu detaylı olarak ele almadan önce nükleer ve enerji kavramlarını ayrı ayrı incelemek daha faydalı olacaktır. TDK’ya göre nükleer kelimesi, “atom çekirdeği ile ilişkili olan” anlamına geliyor. Enerji kelimesi ise, maddede bulunan ısı ya da ışık şeklinde ortaya çıkan güç olarak tanımlanıyor. 

Bu bağlamda nükleer enerji nedir sorusunu ise atom çekirdeğinden üretilen bir enerji çeşidi olarak yanıtlamak mümkün. Ev, okul, hastane, işyeri gibi hayatın merkezinde olan tüm alanlarda ihtiyaç duyulan enerji, nükleer enerjiden sağlanmaktadır. Öte yandan zannedilenin aksine nükleer enerjiden yalnızca elektrik üretiminde değil, sağlık; endüstri, tarım gibi daha pek çok alanda yararlanılmaktadır.

Nükleer enerji ilk olarak Fransız fizikçi Henri Becquerel tarafından 1896 yılında keşfedilmiştir. Nükleer enerji ile ilgili bilinmesi gereken bir diğer nokta ise bu kavramın Albert Einstein’e ait olan E=mc2 formülü ile ilişkili olduğu. Bilmeyenler için bu formül kütlenin enerjiye dönüşümünü ifade etmektedir.

Nükleer enerjinin enerji üretiminde kullanılabilmesi için öncelikle içinde bulunduğu atomun parçalanması ve böylece enerjinin çekirdekten dışarı salınması gerekiyor. Nükleer enerjiyi zorla açığa çıkarmak için ise nükleer reaktörlere ihtiyaç duyuluyor.

Hem dünün, hem bugünün, hem de yarınların en önemli enerji kaynaklarından biri olan nükleer enerji, dünyada gelişen pek çok ülkede de kabul görmektedir. Fakat nükleer enerjinin yeryüzü için yararlı mı yoksa zararlı mı olduğu konusunda pek çok kişi fikir ayrılığı yaşamaktadır.

O halde nükleer enerji nedir sorusunu yanıtladıktan sonra nükleer enerjinin tarihçesine, kullanım alanlarına ve faydaları ile zararlarına da kısaca göz atalım.

Nükleer Enerji Tarihçesi

bacasından dumanlar çıkan iki adet büyük nükleer güç santrali

Daha önce de belirtmiş olduğumuz gibi nükleer enerji, ilk olarak Henri Becquerel tarafından tesadüfen keşfedilmiştir. Fransız fizikçi, uranyum atomlarını bölünebilmeleri için nötron atomlar ile çarpışmaya sokmuştur. Bu çarpışmalar sonucunda ise uranyumdan çok daha küçük çaplı atomlar ortaya çıkmıştır. Böylece nükleer bölünme reaksiyonu gerçekleşmiştir.

Sonraki yıllarda yapılan araştırmalar ışığında ise günümüzde kullanılan nükleer santraller ile pek çok yönden benzerlikler taşıyan, nükleer enerji üretim düzeneği oluşturulmuştur. Nükleer enerji ile ilgili bilim dünyasında hız kesmeden yapılan çalışmalar devam ederken 1950’li ve 60’lı yıllar nükleer enerjiyi çok daha popüler hale getirerek en gelişmiş ülkelerde birer birer nükleer santrallerin açılmasına yol açmıştır.

Uranyum atomunun bölünmesi ile ortaya çıkan enerji miktarının, kömür yakıldığında ortaya çıkan enerjiden daha fazla olması ya da uranyum atomundan elde edilen enerji miktarının çok daha yüksek miktardaki petrolden daha fazla enerji üretmesi; nükleer enerjiyi geleceğin enerjisi kaynağı, nükleer santralleri ise üretim fabrikası statüsüne yerleştirmiştir.

Günümüzde ülke devlerinin nükleer enerjiye yapılan yatırım miktarını her geçen gün artırması ise nükleer enerjinin önemini daha iyi kavramaya yardımcı olan önemli bir kriter.

Nükleer Enerji Santrali Nasıl Kurulur?

bacasından dumanlar çıkan ve denizin önüne kurulmuş büyük bir nükleer enerji santrali

Dünyadaki ilk nükleer reaktör, 1942 yılında yürütülen bir proje ile ABD’nin Chicago kentinde kurulmuştur. Günümüzde de dünya genelinde ihtiyaç duyulan elektriğin yaklaşık %17’sini nükleer enerji elde edilen nükleer santraller karşılamaktadır. Öte yandan dünyada en çok nükleer santral tesisi ise Amerika’da yer alıyor. Peki, nükleer enerji santrali nasıl kurulmaktadır?

Yüksek miktarda bir nükleer enerjinin açığa çıktığı nükleer enerji santralinin kurulabilmesi için ana madde olarak U-235, U-238 ve U-233 türlerinde Uranyum ve P-241, P-239 türlerinde Plütonyum gereklidir.

Enerjinin elde edilebilmesi için ilk olarak uranyum füzyon tepkimesine girer; bu esnada nötronlar enerjinin bulunduğu uranyum çekirdeğine çarpar ve son olarak çekirdek kararsız hale gelir ve parçalanır. Gerçekleşen bu fisyon tepkimesi ile birlikte yüksek miktarda enerji açığa çıkar.

Fisyon tepkimesi ile birlikte nötronlar ortama yayılırlar ve uranyuma çarpmaya başlarlar. Bu işlem tüm elementlerin çekirdeklerinde, çarpmanın etkisiyle tepkime meydana gelene dek devam eder.

Elde edilen büyük enerjinin kontrol edilebiliyor olması çok önemlidir, aksi takdirde istenmeyen sonuçlar meydana gelebilir.

İnsanların refah içinde bir yaşam sürebilmeleri ve ülke ekonomilerinin büyüyebilmesi için enerjiye erişebilmeleri oldukça önemli bir kriterdir. Bu sebeple günümüzde bunun bilincinde olan dünya ülkeleri, enerjiye dair yatırımlar yapmayı sürdürmektedir.

Türkiye’de 1970’li yıllardan itibaren nükleer enerji santrali kurma girişimlerinde bulunulduysa da başarısız olmuştur. 2004 yılı itibariyle ise daha önce yapılması planlanan Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin temelleri atılmıştır.

Türkiye’nin teknoloji odaklı ilk düşünce düşünce odaklı kuruluşu STM ThinkTech tarafından hazırlanan Nükleer Enerji ve Türkiye adlı raporu, Türkiye’de nükleer enerjinin rolü ile ilgili daha fazla bilgi edinmenize yardımcı olabilir.

Dünyada ise Amerika Birleşik Devletleri nükleer enerji kullanımında ilk sırada yer alıyor. Kanada ABD’yi takip ederken Asya ve Uzak Doğu ülkelerinde atılan adımlar da gelecekte enerji ihtiyaçlarını nükleer enerji santrallerinden karşılayacağı yönünde.

Nükleer Enerji Yenilenebilir Mi?

bacasından dumanlar çıkan iki adet santral

Nükleer enerji ile ilgili en çok merak edilen konulardan bir tanesi de bu enerji türünün yenilenebilir olup olmadığı. Bilmeyenler için açıklamak gerekirse yenilenebilir enerji, doğada bulunan kaynaklardan elde edilen ve bu kaynaklar tükenmeden önce kendi kendini yenileyen güneş, rüzgar, biyokütle gibi enerji türleri şeklinde ifade edilebilir.

Nükleer enerji ise açığa çıkması için gerekli olan Uranyum ve Plütonyum elementlerini bulundurması nedeniyle yenilenebilir enerji kaynakları sınıfında yer almamaktadır.

Öte yandan yenilenebilir enerji grubunda bulunmasa bile nükleer enerjinin üretimi, petrol ve benzin gibi fosil yakıtlara göre çok daha uygun maliyetlidir. Bu yüzden nükleer enerji santrallerinin kurulumunda harcanan maliyet ve elde edilen üretim miktarı karşılaştırıldığında, bu enerji türünün diğer enerji çeşitlerine göre çok daha ekonomik olduğu çıkarımı yapılabilir.

Nükleer Enerjinin Yararları Nelerdir?

Nükleer enerji santralleri, nükleer enerjide bulunan karbondioksitin hava ile karışmasına engel olmaktadır. Böylece sera etkisi de oluşmadığından çevre kirliliği yaratmaz. Yenilenemeyen enerji kaynaklarından biri olmasına rağmen nükleer enerjinin bu özelliğinin önemli bir avantaj olduğu söylenebilir.

Nükleer enerji, mevsim ve çevresel faktörlerden etkilenmeden yılın tüm zamanları sürdürülebilirdir. Ek olarak nükleer enerji santrallerinde üretilen enerji, diğer santrallere göre çok daha fazladır. Son olarak nükleer enerji santrallerinin kurulumu maliyetli olsa da elde edilen enerji miktarı yapımında harcanan maliyeti karşılamaya yetecektir.

Nükleer enerji nedir, nükleer enerji nasıl elde edilir ve nükleer enerjinin yararları nelerdir sorularına kısaca değindik. Fakat ne yazık ki nükleer enerjinin yaratmış olduğu bazı zararlardan da söz edilebilir. O halde yazımızın son bölümünde nükleer enerjinin zararlı olabilecek özelliklerinden bahsedelim.

Nükleer Enerjinin Zararları Nelerdir?

nükleer enerji nedir sorusuna yanıt olabilecek nitelikte nükleer enerji çıkartan bir santral

Nükleer enerji santralleri, çevresel kirliliği önleme amacına uygun olarak tasarlansa bile insanları endişeye sürükleyebilecek bazı zararlı özelliklere de sahiptir.

Nükleer santrallerle ilgili en çok tartışılan konulardan bir tanesi, santralden çıkan radyoaktif atıklar. Bu atıklar hem insan sağlığı hem de çevre için çok büyük tehlikeler taşımaktadır. Bu nedenle nükleer atık yönetiminin doğru yapılması çok önemlidir.

Nükleer santrallerde meydana gelen olası kazalarda çevre ve su kaynakları kirlenebilir, bu da hem küresel sağlığı hem de insan sağlığını tehdit edebilecek önemli konular arasında yer almaktadır.

Sizler için nükleer enerji nedir sorusununu ve bu enerji türü ile ilgili bilinmesi gereken tüm ayrıntıları ile ele almaya çalıştık. Buna benzer daha fazla konu ile ilgili bilgi edinmek ve enerji sektöründe yaşanan gelişmelerden ilk siz haberdar olmak için bizi takipte kalın!

In this article

Join the Conversation