TETAŞ Genel Müdür’ü Münib Karakılıç’la Özel Video Röportaj

Tuğçe Alkan: TETAŞ’ın son zamanlarda sıkça gündeme gelen EPİAŞ’tan beklentileri ve EPİAŞ’a katkıları ne olacak? EPİAŞ’taki rolü ne olacak? EPİAŞ’ın neresinde rol alacak? Münib Karakılıç: TETAŞ ticari yapısı olan EPİAŞ’dan elektrik piyasasında Ticaret ortamının yeterince gelişmesi, yeterli oranda rekabetçi ve şeffaf bir piyasasının oluşmasını beklemektedir. EPİAŞ’ın...

2309 0

Tuğçe Alkan: TETAŞ’ın son zamanlarda sıkça gündeme gelen EPİAŞ’tan beklentileri ve EPİAŞ’a katkıları ne olacak? EPİAŞ’taki rolü ne olacak? EPİAŞ’ın neresinde rol alacak?

Münib Karakılıç: TETAŞ ticari yapısı olan EPİAŞ’dan elektrik piyasasında Ticaret ortamının yeterince gelişmesi, yeterli oranda rekabetçi ve şeffaf bir piyasasının oluşmasını beklemektedir. EPİAŞ’ın sağlayacağı rekabetçi yapıda, enerjinin sürekli ve güvenilir olarak, uygun bir maliyetle tedarik edilmesi hususunda TETAŞ portföyünün büyük olması nedeniyle önemli bir rol oynayacaktır.

Tuğçe Alkan: Tamamen özelleştirme yönünde çabalar devam ederken Kamu’nun bu şekilde Toptan Satış’a yönelik firma kurmasının temel amacı nedir? İleride TEDAŞ gibi bölünüp özelleştirilmesi söz konusu olabilir mi? Yoksa toptan satış lisansı sahibi firmaların bulunmasından dolayı öyle bir duruma ihtiyaç duyulmayacak mı?

Münib Karakılıç: Dünyadaki gelişmelere paralel olarak ülkemizdeki enerji sektörünün yeniden yapılandırılması çalışmaları kapsamında, serbest piyasa sistemine geçilmesi ve serbest rekabet ortamının sağlanması amacıyla kurulmuştur. Hatırlanacağı üzere Teşekkülümüz 2002 yılında söz konusu piyasa liberalleşme sürecinde TEAŞ’tan koparak mevcut statüsüne kavuşmuştur. Bunu liberalleşecek piyasanın ilk adımı olarak değerlendirebiliriz. Bu aşamada faaliyetlerimize devam etmekteyiz. Teşekkülümüze ilişkin Kanun ve ilgi mevzuatlarla bölünüp özelleştirilmesine ilişkin herhangi bir öngörü bulunmamaktadır.

Tuğçe Alkan: Şu anda 150’nin üzerinde Toptan Satış Lisansına sahip tüzel kişilik mevcuttur. Bunların bir kısmı aktif olarak bu işi yürütüyor. TETAŞ’ın toptan satış konusunda sektöre getirdiği fark Parajumpers Men nasıl ifade edilebilir? Bu firmalar arasında işlem hacmi olarak bir sıralama var mı? Varsa burada TETAŞ’ın yeri neresidir?

Münib Karakılıç: TETAŞ 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında kendine verilen görev tanımları için faaliyetlerini sürdürmektedir. Öncelikle özelleşen Dağıtım Şirketlerinin tek tedarikçisi konumundayız. Görevli tedarik şirketlerine yine kanun kapsamında EPDK’nın her yıl belirlediği oran kapsamındaki elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamaktayız. Ayrıca daha önceden sözleşmesel yükümlülükler kapsamında portföyümüzde bulunan serbest tüketicilerimize EPDK’nın onaylı tarifesi üzerinden elektrik enerjisi satmaya devam ediyoruz. Kamu tarafından imzalanmış sözleşmeler kapsamında üretilen elektrik enerjisini satın alan ve aldığı enerjiyi kamuya ek yük getirmeyecek şekilde sektöre, arzı sağlamak temel hedefiyle, kar amacı olmaksızın kamu adına Toptan Satış Şirketi olarak ülkemizin en büyük toptan enerji ticareti yapan Teşekkülümüzün, net satış rakamları açısından Türkiye’nin 3. Büyük şirketi olmuştur.

Tuğçe Alkan: TETAŞ’ın ikili anlaşmalarla özel sektörden enerji alma durumu mevcut mu? Böyle bir özelliğin olması mümkün mü?

Münib Karakılıç: TETAŞ mevcut durumda; EÜAŞ’a ait santrallerden ve ilgili Kanun hükümleri çerçevesinde devraldığı Yap-İşlet Devret ve İşletme Hakkı Devri modelleri ile işletilen santrallerden İthalat/Mübadele anlaşmaları kapsamında Hükümetler arası anlaşma kapsamında belirlenen ülkelerden enerji almasının yanı sıra, PMUM tarafından işletilen Organize Elektrik Piyasalarından elektrik enerjisi alabilmektedir. Bunun dışında 6446 sayılı Kanunun öngördüğü çerçevede özel sektör katılımcıları ile enerji ticareti yapabilmesinin olanakları da mevcuttur.

Tuğçe Alkan: ENSTO-E kapsamında komşu ülkelerle entegre bir sistemde enerji ithalat/ihracatının sektördeki payı nedir? Burada TETAŞ’ın pozisyonu nedir? Bu ticaret şeklinin ülkemiz için avantajları ve dezavantajları nasıl ifade edilir?

Münib Karakılıç: Enterkonneksiyon hatları, serbest piyasa modelinin yaygınlaşması ile uluslararası ticareti özendirerek bölgesel ve kıtasal pazarların oluşturulması amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Böylece, Elektrik sisteminin kapasite ve yedek paylaşımı ile daha ekonomik, kaliteli ve güvenilir işletilmesi sağlanmaktadır.

Türkiye ile komşu ülkeler arasındaki enerji alışverişi, ülkeler arasındaki enerji iletim hattı bağlantılarındaki kapasiteler, söz konusu ülkelerin enerji altyapı imkanları çerçevesinde enterkonneksiyon hattı üzerinden izole bölge besleme yöntemi ile yapılmıştır. Ülkemizin elektrik enerjisi altyapısının geliştirilmesi ve Avrupa bölgesi enterkonnekte sistemi ile uyumlu hale getirilmesi çalışmaları kapsamında; Türkiye elektrik sisteminin ENSTO-E Avrupa Kıtası Senkron Bölgesi şebekesine bağlantısı Eylül 2010’da TEİAŞ tarafından gerçekleştirilmiş ve deneme işletmesi çalışmalarına 2011 yılında başlanmıştır. ENSTO-E bağlantısı, Türkiye elektrik sistemi ile Avrupa Kıtası Senkron Bölgesi arasında ticari elektrik alışverişini sağlayacak olup, ilk aşamada Yunanistan ve Bulgaristan ile sınırlı miktarda kapasite tahsisi uygulamasına başlanmıştır. Hali hazırda TEİAŞ’ın planladığı, aylık bazda Yunanistan ve Bulgaristan ile alış ve satış kapasite ihaleleri sürdürülmektedir.  ENSTO-E projesi içeriğinde birçok avantajı beraberinde getirmektedir. Başta frekans kalitesini arttırmakla birlikte, yurt dışı şirketlere ülkemizde Pazar payı sağlamasının yanı sıra, ülkemiz enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerinin de yurt dışı pazarlardaki fırsatları yakalamasına avantaj sağlamaktadır.

Daha önce bahsettiğimiz gibi; 6446 kapsamında Teşekkülümüze ithalat ve ihracat faaliyetleri yetkisi yalnızca Hükümetler arası anlaşma çerçevesinde verilmiştir. Bunun dışında kalan ithalat v ihracat faaliyetlerine katılmamaktayız. Daha önce Hükümetler arası anlaşmalar kapsamında ve mübadele dahilinde; Gürcistan-Acara Özerk Cumhuriyeti, Azerbaycan, Türkmenistan ve Suriye ile ithalat ve ihracat faaliyetlerimiz olmuştur. Sözleşmelerin bitimini müteakip bu faaliyetlerimiz sona erdi. Tabi ithalat ve ihracat faaliyetlerinin hükümetler arası anlaşmalar yoluyla yapılmasını teminen Teşekkülümüz bir takım çalışmalarını da sürdürmektedir.

Tuğçe Alkan: Serbest tüketici limitinin 2015 itibarıyla 0 kWh’e çekilmesi planlanıyor bu yıl 5000 kWh’den 4500 kWh’e çekildi bu hedefimize ne kadar yakınız yorumlar mısınız? Serbest tüketici limitinin 0’a çekilmesinin TETAŞ için avantajları nelerdir?

Münib Karakılıç:2012 yılında 25.000 kWh olan elektrikte serbest tüketici limiti, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından 2013 yılı için 5 bin kWh olarak belirlenmiştir. Kararla birlikte, küçük ölçekli mesken ve ticarethanelerin dışında tüm aboneler artık serbest tüketici hakkından yararlanabilmektedir. Son olarak bu limit yıllık 4.500 kWh miktarına kadar serbest tüketici limitinin düşürülmesine bağlı olarak, serbest tüketiciler kendi tedarikçisini seçebileceğinden rekabet ortamı oluşacak ve bu yolla tedarikçiler arasında tüketiciye yönelik fiyat indirme politikaları oluşabilecektir. Bu aslında tüketim tarafının da artık fiyat belirleyici rol oynamasında önemli adımlardan biridir. 6446 sayılı kanun kapsamında Teşekkülümüze piyasada faaliyet gösteren özel katılımcılarla ticaret yapma olanağı verilmiş olup, serbest tüketicilerle ilgili limitin ‘0’ seviyesine inmesiyle birlikte, bunun sonucunda meydana gelecek avantajları en iyi şekilde değerlendirmek için çalışmalarımız olacaktır.

Tuğçe Alkan: Toptan Satış Lisansı sahibi firmalar networklerini genişletmek için bayilikler yolu ile serbest tüketicilere erişmeye çalışıyorlar. TETAŞ’ın bu konuyla ilgili değerlendirmesi nedir?

Münib Karakılıç: Elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması, özelleşme, yeni ticaret alanlarının oluşturulması ve geçiş dönemi uygulamaları gibi metotlarla elektrik sektöründeki liberalleşmeye yönelik olarak yapılan çalışmalar devam etmektedir. Monopol bir yapıdan hedeflenen yapıya geçebilmek ancak özelleştirilmenin tanımlanması, mevzuatın zaman içerisinde değişmesi, değişen mevzuata uygun piyasaların oluşması ve piyasa aktörlerinin söz konusu piyasalara uyum sağlaması ile mümkündür. Bu nedenle, yapılanların yerinde ve zamanında atılan adımlar olarak görülmektedir.

Tuğçe Alkan: İlerleyen zamanlarda devreye alınacak Nükleer Santrallerimizin elektrik piyasasına ne gibi etkileri olur?

Münib Karakılıç: Giderek serbestleşmekte olan küresel enerji piyasalarında çeşitli enerji kaynaklarının birlikte kullanıldığı enerji karışımını oluşturan bileşenler ve karışım içerisindeki oranları ekonomik, çevresel, teknolojik ve politik ölçütlere göre belirlenmektedir. Kaynaklardan optimum düzeyde faydalanılması, toplam maliyetin azaltılması, çevre üzerindeki olumsuz etkilerin minimuma indirgenmesi, teknolojinin ispatlanmış ve güvenilir olmasının yanı sıra ulusal ve küresel politikaların gereklerini sağlaması en önemli ölçütlerdir. Tüm enerji seçenekleri için geçerli olan bu ölçütler küresel  enerji karışımının geleceğini ve izlenecek stratejileri belirlemektedir. Bu noktada ülkemizde nükleer santrallerin devreye alınması ile birlikte, piyasadaki kaynak bazlı çeşitlilikle artık olması tek kaynaklı(özellikle doğalgaz krizi ve kuraklık gibi dönemlerde HES’lere olan ihtiyaç göz önüne alındığında) enerjiye bağımlılığı azalttığı gibi arz güvenliği açısından da güvence oluşturmaktadır. Temiz elektrik üretim kaynağı olarak Nükleer Santraller, özellikle baz santral olarak çalıştırılabilmesi nedeniyle gerek yenilenebilir enerji yatırımlarının önlerinin açılması ve gerekse sistemin arz güvenliği ve stabilitesi açısından çok büyük bir önem arz etmektedir.

In this article

Join the Conversation